رئیس بنیاد ایران‌شناسی: امام محمد غزالی حلقه وصل عقل، اخلاق و دین است

به گزارش دهنا به نقل از روابط‌عمومی بنیاد ایران‌شناسی، آیین رونمایی از سه عنوان کتاب در حوزه اندیشه و آثار امام محمد غزالی، عصر شنبه ۲۹ آذرماه ۱۴۰۴ به همت انتشارات نگاه معاصر و با همکاری مجمع فلاسفه ایران برگزار شد. این آثار شامل کتاب «ابوحامد غزالی و عقلانیت در جهان اسلام» (مجلدات اول، دوم و سوم از مجموعه ده‌جلدی) تألیف میثم کرمی، «کلام فلسفی غزالی» اثر فرانک گریفل با ترجمه میثم کرمی و «گرایش صوفیانه ابوحامد غزالی» نوشته سهام خضر با ترجمه همین پژوهشگر است.

این نشست علمی ـ فرهنگی با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزه فلسفه، کلام و اندیشه اسلامی برگزار شد و دکتر علی‌اکبر صالحی، آیت‌الله سیدمصطفی محقق‌داماد و دکتر محسن جوادی در آن به ایراد سخنرانی پرداختند.

دکتر علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی، در این مراسم با اشاره به شرایط فکری و سیاسی عصر غزالی، آن دوره را زمانه‌ای پرتنش و متأثر از عقل‌گرایی سیاسی، کلام اشعری، فقه شافعی و تصوف توصیف کرد و گفت: «هنر بزرگ غزالی، جمع منطقی و سنجیده این جریان‌های متنوع و گاه متعارض بود؛ او توانست آن‌ها را در ظرفی واحد و عقلانی سامان دهد.»

وی غزالی را اندیشمندی منصف معرفی کرد که عقل را تا مرزهای کارآمدی آن به کار گرفت؛ نه گرفتار جمود اشعری شد و نه در عقل‌گرایی افراطی فرو رفت. به گفته صالحی، غزالی با برقراری توازن میان ظاهر و باطن دین، کوشید ایمان را از سطح عادت به عمق حقیقت ارتقا دهد.

رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به دیدگاه غزالی درباره علم و اخلاق تصریح کرد: «غزالی بر این باور بود که علمِ بدون اخلاق و دینِ بدون معرفت، هر دو می‌توانند خطرناک باشند.» وی افزود: غزالی نشان داد که شک، اگر صادقانه باشد، می‌تواند مقدمه یقین عمیق‌تر شود و از همین‌رو، صدق اخلاقی در جست‌وجوی حقیقت را اصل می‌دانست.

صالحی همچنین «اصلاح‌پذیری» را از ویژگی‌های برجسته غزالی برشمرد و گفت: «او از بازنگری در اندیشه‌های خود هراسی نداشت و همین روحیه، راز ماندگاری و کامیابی فکری‌اش بود.» به گفته وی، غزالی فقیهی دقیق بود، اما فقه را جدا از اخلاق نمی‌فهمید و همزمان منادی شریعت و طریقت به شمار می‌رفت.

وی در پایان با اشاره به کتاب «تهافت‌الفلاسفه» تأکید کرد: «غزالی مخالف عقل و فلسفه نبود؛ بلکه معتقد بود عقل فلسفی اگر از وحی جدا شود، دچار لغزش خواهد شد.» صالحی خاطرنشان کرد که برخی اندیشمندان بر این باورند اگر فلسفه اسلامی از میان می‌رفت، می‌شد آن را از دل آثار و اندیشه‌های غزالی دوباره بازسازی کرد.

انتهای پیام/